Zonnepanelen en een dynamisch energiecontract: Negatieve prijzen
Je hebt net zonnepanelen op je dak liggen na een flinke verbouwing. Of misschien heb je je spouwmuur isoleren en nieuwe kozijnen gezet voor een beter energielabel.
Je opbrengst is top, maar je verbruik overdag is laag omdat je aan het werk bent. Je energieleverancier betaalt je een schijntje voor je overtige stroom. Dat voelt zuur. Het kan anders. Met een dynamisch energiecontract en een slimme omvormer kun je je stroom verkopen op het moment dat de prijs piekt, of zelfs geld toe krijgen als er een overschot is op het net. Dit is geen toekomstmuziek, het gebeurt nu al.
Wat zijn negatieve stroomprijzen?
Stel je voor dat je boodschappen doet. Normaal betaal je. Maar soms heeft de supermarkt een overschot aan melk en betalen ze jou om het op te halen.
Zo werkt het op de energiemarkt ook, maar dan met stroom. Negatieve prijzen betekent dat de stroomprijs op de spotmarkt (de beurs voor energie) onder de €0,00 per kilowattuur (kWh) duikt.
Je krijgt dan geld toe voor het afnemen van stroom. Dit gebeurt vooral op zonnige, winderige dagen met weinig verbruik, bijvoorbeeld op zondagmiddag als de zon volop schijnt en de fabrieken stil liggen. Waarom gebeurt dit? Omdat de zonneweides en windparken op volle toeren draaien, maar de vraag laag is.
Het net kan de stroom niet altijd kwijt. Op dat moment zorgen energieleveranciers met een dynamisch contract dat de prijs zakt, soms tot -€0,10 of zelfs -€0,30 per kWh.
Dit is de prijs op de groothandelsmarkt. Jij als consument met een slimme meter en dynamisch contract profiteert daar direct van. Je betaalt de kale inkoopprijs plus belastingen en netbeheerkosten. De negatieve prijs wordt op je verbruik toegepast, waardoor je energierekening omlaag gaat.
Waarom dit voor jou interessant is
De combinatie van zonnepanelen en een dynamisch contract is goud waard. Zonder dynamisch contract lever je je stroom in voor een vaste vergoeding, vaak rond de €0,08 tot €0,10 per kWh.
Zonde, want op momenten van overschot is de marktprijs veel lager of zelfs negatief. Als je je eigen stroom dan direct verbruikt, bespaar je de volle pond, inclusief de hoge energiebelasting.
Een dynamisch contract zet deze besparing nog een stap verder. Je kunt je verbruik verschuiven naar momenten dat de stroom spotgoedkoop is of zelfs gratis. Dit is extra relevant na een verbouwing. Stel je hebt een aanbouw gerealiseerd en hebt nu een warmtepomp nodig.
Of je hebt een dakkapel geplaatst en gebruikt de zolder als extra kamer met airco.
Die apparaten verbruiken flink wat stroom. Als je ze slim aanstuurt op momenten van lage of negatieve prijzen, verdien je de investering in isolatie en nieuwe kozijnen sneller terug. Bovendien help je het elektriciteitsnet stabiel te houden. Je bent geen passieve afnemer meer, maar een actieve speler op de energiemarkt.
Hoe werkt het in de praktijk?
Het begint bij je energiecontract. Je moet kiezen voor een dynamisch energiecontract.
Bij aanbieders zoals ANWB Energie, Tibber, Zonneplan of Frank Energie betaal je de werkelijke inkoopprijs op de beurs.
Deze prijs wisselt elk uur. Via een app zie je wat de stroomprijs morgen wordt. Soms is de prijs 's nachts of rond het middaguur extreem laag.
Op die momenten wil je zoveel mogelijk stroom verbruiken. Denk aan je elektrische auto laden, de wasmachine aanzetten of je boiler bijverwarmen.
Het tweede deel is je zonnepanelen-installatie. Je hebt een omvormer nodig die slim is. Merken als SolarEdge, Enphase of een GoodWe omvormer met een modbus-interface zijn hier geschikt voor. Je moet deze omvormer koppelen aan een energiemanagementsysteem (EMS).
Dit kan een apart apparaatje zijn, zoals een P1 Dongle of een Home Assistant integratie, maar steeds vaker zit deze functionaliteit in de omvormer of de app van je energieleverancier zelf.
De rol van de omvormer en een eventuele batterij
Dit systeem zorgt ervoor dat je omvormer weet wat de stroomprijs is. Zonder extra apparaten stuurt je omvormer alleen stroom het net op. Met een slimme koppeling kan je omvormer reageren.
Als de prijs negatief is, wil je geen stroom leveren (dat kost je geld) en wil je het net juist ontlasten door stroom op te nemen. Een goed EMS kan je omvormer dan opdracht geven om de productie te temperen of de stroom lokaal te verbruiken.
Heb je een thuisbatterij, zoals de Tesla Powerwall, SonnenBatterie of een BYD accu? Dan wordt het feest. Je laadt je batterij op met je eigen zonne-energie of, als de prijs negatief is, laad je de batterij bij met stroom van het net.
Je slaat de goedkope energie op voor later. Een specifieke situatie: je hebt een hybride warmtepomp.
Deze kan ook elektrisch bijverwarmen. Als de stroomprijs negatief is, kan je EMS de warmtepomp de woning laten opwarmen tot een graad of 23, terwijl je boiler en vloerverwarming vollopen.
Je gebruikt de goedkope stroom om je huis te verwarmen en je gasverbruik te minimaliseren. Dit werkt het beste als je huis goed geïsoleerd is. Een slecht geïsoleerde woning verliest de warmte snel, waardoor je de opgeslagen energie niet vasthoudt.
Prijskaartje en mogelijkheden
Om te profiteren van negatieve prijzen, moet je investeren in slimme apparatuur. De basis is een slimme meter (die heb je al) en een dynamisch contract (kost vaak niets extra).
De echte winst haal je met aansturing. Een eenvoudige oplossing is een P1 Dongle (bijv. van Homewizard of vendor-lock van een leverancier) die je in je slimme meter prikt en via WiFi je verbruik en de marktprijs uitleest. Dit kost ongeveer €80 tot €150.
Hiermee kun je vaak al eenvoudige apparaten aansturen via een stekker. Voor de volledige integratie met je zonnepanelen en omvormer, waarbij je ook benieuwd bent naar wat een monitoring systeem voor je zonnepanelen kost, zit je qua investering hoger.
Een goed EMS systeem zoals de Zonneplan Pulse of een Victron installatie met GX device kost tussen de €400 en €800. Een thuisbatterij is de grootste investering. Een BYD Battery-Box van 10 kWh kost rond de €6.000 à €7.000 inclusief installatie. Een Tesla Powerwall zit al snel op €10.000.
De terugverdientijd hangt sterk af van je verbruikspatroon en de dynamiek van de markt. Met de huidige salderingsregeling (die tot 2027 geleidelijk afbouwt) en de mogelijkheid om te handelen op prijsverschillen, kan de terugverdientijd uitkomen op 7 tot 12 jaar.
Elke dynamische leverancier werkt net iets anders.
- ANWB Energie: Biedt een vaste opslag van €0,10 per kWh op de inkoopprijs. Transparant. Werkt met een app waarin je je verbruik kunt inzien.
- Tibber: Zweeds bedrijf. Zeer moderne app. Integratie met bijvoorbeeld Tesla en Enphase omvormers is vaak native mogelijk.
Modellen van energieleveranciers
Ze bieden een 'Spot Price' modus.
- Zonneplan: Richt zich specifiek op zonnepaneelbezitters die een betrouwbare zonnepanelen installateur zoeken.
- Frank Energie: Claimt de goedkoopste te zijn door geen marge op de stroomprijs te rekenen, maar een vast bedrag per maand te vragen (bijv. €5,99).
Bieden eigen hardware (Pulse) om installaties te koppelen en slim te sturen.
Daar komen nog wel de belastingen (€0,15 per kWh) en netbeheerkosten (ongeveer €0,12 per kWh) bovenop. Bij negatieve prijzen van bijvoorbeeld -€0,10, betaal je dus nog steeds €0,17 per kWh aan belastingen en netbeheer. Je besparing zit hem in de inkoopprijs die wegvalt.
Praktische tips om te beginnen
Wil je dit proberen? Begin klein. Je hoeft niet direct een batterij van 10 kWh te kopen. Volg deze stappen:
- Check je meterkast: Heb je een slimme meter? En kun je deze uitlezen? Vraag je netbeheerder om de P1-poort open te zetten.
- Sluit een dynamisch contract af: Vergelijk de leveranciers. Kies er een die bij jouw situatie past. Let op de eventuele vaste maandkosten.
- Monitor je verbruik: Schaf een P1 Dongle aan (bijv. van Homewizard of via je leverancier) en kijk een week lang wat er gebeurt. Wanneer verbruik je veel? Wanneer wek je op?
- Automatiseer: Koppel je slimme stekkers (bijv. van KlikAanKlikUit of Shelly) aan de data van je P1 meter of leveranciersapp. Zet de wasmachine aan als de prijs laag is.
- Investeer in sturing: Als je zonnepanelen hebt, kijk naar een EMS dat je omvormer kan uitlezen. Dit is essentieel om te voorkomen dat je stroom levert tegen een negatieve prijs. Je wilt die stroom liever zelf opmaken of in een batterij stoppen.
Denk bij je verbouwing al na over deze zaken. Als je een dakkapel plaatst, zorg dan dat de bedrading voor eventuele toekomstige apparaten (airco, laadpaal) al meegenomen wordt.
Als je de spouwmuur isoleert, zorg dan dat je je energielabel verbetert. Een beter energielabel betekent minder verlies van warmte, waardoor je de opgeslagen energie in een eventuele batterij of het warmte van de warmtepomp beter benut. Zo wordt je huis een kleine energiecentrale die reageert op de markt.