Wat kost een legesverordening check?
Een verbouwing plannen is al spannend genoeg, zonder dat je ook nog eens tegen onverwachte kosten aanloopt.
Een van die kostenposten die vaak voor verrassingen zorgt, is de legesverordening. Misschien vraag je je af: wat kost zo’n check eigenlijk? Nou, dat hangt er flink vanaf. We hebben het over een bedrag dat kan oplopen van een paar honderd euro tot wel €2.000 of meer, afhankelijk van je project en je gemeente.
In dit artikel breek ik het voor je open: hoe leges werken, wat je kunt verwachten en hoe je een hoop geld kunt besparen. Geen moeilijke taal, gewoon straight to the point.
Wat zijn legeskosten?
Stel je voor: je vraagt een vergunning aan voor die mooie aanbouw, die dakkapel op zolder of het vervangen van je kozijnen. De gemeente moet je aanvraag behandelen.
Daarvoor rekenen ze leges. Leges zijn eigenlijk een soort rekening voor de dienst die de gemeente levert: het controleren van je tekeningen, het checken of je voldoet aan het bestemmingsplan en het officieel vastleggen van je vergunning. Het belangrijkste om te onthouden: of je nu een vergunning krijgt of niet, je moet de leges altijd betalen.
Zelfs als de gemeente na een grondige check zegt: “Helaas, dit mag niet”, ben je het geld kwijt.
De gemeente heeft namelijk wel gewoon werk voor je verzet. Leges zijn dus geen kosten voor een resultaat, maar voor een procedure.
Wanneer betaal je legeskosten?
Je betaalt leges op het moment dat je een omgevingsvergunning aanvraagt. Denk aan die uitbouw van 3 meter diep, het plaatsen van een dakkapel op je schuine dak of het vergunningsvrij aanpassen van je kozijnen.
Soms is een vergunning niet nodig (een kleine dakkapel aan de achterkant is vaak vrijgesteld), maar als je twijfelt, vraag je altijd een vergunning aan.
En ja, dan betaal je leges. Er is een kleine uitzondering: rijksmonumenten en militaire luchthavens. Voor specifieke activiteiten rondom deze objecten hoef je soms geen leges te betalen.
Voor de meeste gewone verbouwingen in een doorsnee woonwijk geldt dit niet. Dus, ga je isoleren, een aanbouw plaatsen of je dak vernieuwen? Dan kun je er bijna zeker vanuit gaan dat je leges verschuldigd bent.
Waaruit bestaan legeskosten?
De kosten bestaan uit een percentage van de bouwsom. Dat is het bedrag dat je kwijt bent aan materialen en arbeid voor je project.
De gemeente bepaalt zelf welk percentage ze rekenen. Dit percentage vind je in de legesverordening van je gemeente.
- Je vraagt een afwijking aan van het bestemmingsplan.
- Je huis staat (deels) op de gemeentelijke monumentenlijst.
- Je moet eerst een deel van het huis slopen.
Meestal ligt dit tussen de 1% en 4% van de bouwkosten. Let op: dit is exclusief BTW. Naast dit standaardpercentage kunnen er extra leges bijkomen. Dat gebeurt als je project complexer is. Bijvoorbeeld:
Deze extra’s kunnen flink in de papieren lopen. Check dus altijd of er bijzondere situaties spelen bij jouw verbouwing.
Hoe bereken je legeskosten?
De berekening is in principe simpel: bouwkosten × legespercentage = leges. Maar de praktijk is weerbarstiger.
De gemeente hanteert namelijk vaak een minimumtarief (bijvoorbeeld €250) en een maximumtarief. Ook de manier waarop de gemeente naar je bouwkosten kijkt, kan anders zijn dan je eigen inschatting. Ze werken soms met vaste prijzen per vierkante meter of andere standaardtarieven.
Laten we een voorbeeld nemen: je wilt een uitbouw van 4 meter bij 5 meter.
Je schat de bouwkosten op €50.000. In Gemeente A betaal je 3% leges: €1.500. In Gemeente B is het tarief 2%: €1.000.
Een verschil van €500, puur omdat je over de grens woont. Voor een dakkapel van €15.000 betaal je in dezelfde gemeentes respectievelijk €450 en €300.
Een concrete berekening
En dat is alleen nog maar het basisbedrag. Stel, je project zit iets ingewikkelder in elkaar.
Je wilt een dakkapel plaatsen (€15.000), maar je woning is een beschermd stadsgezicht. De leges voor de dakkapel zelf zijn €450 (bij 3%). Omdat het om een monument gaat, rekent de gemeente een opslag van 50%. Nieuwe leges: €450 + €225 = €675.
Tel daar de kosten voor de vergunningsaanvraag voor het aanpassen van de kozijnen (€5.000, 3% = €150) bij op, en je zit al op €825. En je hebt nog geen spijker in de muur geslagen.
Bezwaar maken tegen je legeskosten
Je krijgt de legesnota en je schrikt. Is het bedrag te hoog?
Dan kun je bezwaar maken. Maar let op: je kunt niet zomaar bezwaar maken omdat je het te duur vindt. De gemeente moet zich houden aan de eigen legesverordening.
- De bouwkosten veel lager zijn dan de gemeente inschat.
- Je vergunningaanvraag onterecht is afgewezen (maar de legesnota blijft staan).
- De verkeerde tarieven zijn gebruikt (bijv. geen rekening gehouden met een minimumtarief).
Als zij die correct hebben toegepast, is er weinig te halen. Wel kun je bezwaar maken als je denkt dat:
Een bezwaar indienen kost tijd en energie. De kans van slagen hangt af van de specifieke situatie. Een tip: vraag vooraf altijd een kostenraming op bij de gemeente. Sommige gemeentes bieden een gratis ‘voorstel van leges’ aan. Zo weet je precies waar je aan toe bent, voordat je de daadwerkelijke aanvraag indient en de legeskosten definitief zijn.
Wat als ik mijn vergunningaanvraag intrek?
Je bent enthousiast begonnen met de aanvraag, maar dan bedenk je je.
Misschien is de verbouwing te duur geworden of heb je een andere woning gevonden. Je trekt je aanvraag in.
Denk je dat je de leges terugkrijgt? Helaas. Als de gemeente al is begonnen met de behandeling van je aanvraag, ben je de leges verschuldigd. Ze hebben immers al werk verricht. Is je aanvraag nog niet in behandeling genomen?
Dan is de kans groter dat je de leges (deels) terugkrijgt. Dit verschilt per gemeente.
Sommige gemeentes rekenen een vast bedrag voor de administratiekosten en storten de rest terug. Anderen houden alles. Check dit van tevoren. Trek je aanvraag in vóórdat de gemeente echt begint met controleren, om zo veel mogelijk kosten te besparen.
Legeskosten samengevat
Even op een rijtje: Het is dus essentieel om je goed te verdiepen in de legesverordening van jouw specifieke gemeente voordat je start.
- Leges zijn verplicht bij een vergunningaanvraag.
- Je betaalt altijd, ook bij afwijzing of intrekking (na start behandeling).
- De kosten zijn een percentage van de bouwkosten (exclusief BTW).
- Tarieven verschillen per gemeente en kunnen oplopen van 1% tot 4% of meer.
- Extra kosten voor complexiteit (monument, bestemmingsplan, sloop) zijn gebruikelijk.
Zo voorkom je vervelende financiële verrassingen.
Vragen over legeskosten?
Heb je na het lezen van dit verhaal nog vragen? De meeste gemeentes hebben een speciale afdeling voor bouwzaken of leges.
Bel ze gerust op. Ze zijn er om je te helpen.
Een andere goede bron is de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Zij bieden modellen en uitleg over hoe leges in elkaar zitten. En vergeet niet: vraag altijd vooraf een offerte of kostenraming aan. Voorkomen is beter dan genezen, vooral met je portemonnee.
Werkmodel verordening leges
De VNG heeft een werkmodel voor de legesverordening uit 2022. Dit model helpt gemeentes om hun eigen regels op te stellen.
Gemeentes zijn niet verplicht dit model exact te volgen; ze mogen afwijken. Dat verklaart waarom de tarieven zo uiteenlopen. Voor jou als burger betekent dit: er is geen landelijk vastgesteld tarief.
Elke gemeente bepaalt zijn eigen percentage. Het werkmodel zorgt voor een basis, maar de uitvoering is lokaal.
Overgangsrecht legesverordening
Sinds 2024 is de Omgevingswet van kracht. Deze wet vervangt de Wabo en andere wetgeving.
De regels voor leges zijn hierdoor aangepast. Het overgangsrecht is simpel: de nieuwe regels gelden voor alle vergunningaanvragen die binnenkomen na de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Vraag je dus na 1 januari 2024 een vergunning aan?
Dan val je onder het nieuwe regime. Je betaalt leges op basis van de nieuwe wetgeving en de legesverordening die daarbij hoort. Check dus altijd of je met de nieuwe of oude situatie te maken hebt.
Meervoudige aanvragen
Wat nu als je meerdere dingen tegelijk wilt? Je wilt een aanbouw, tegelijkertijd de kozijnen vervangen en misschien ook wat elektra aanpassen. Dan dien je een meervoudige aanvraag in.
De leges worden vaak berekend over de totale bouwsom van alle werkzaamheden bij elkaar.
Soms is het voordeliger om het in één grote aanvraag te doen, soms in aparte aanvragen. Dit hangt af van de legesverordening.
In sommige gemeentes geldt een maximumbedrag per aanvraag. Als je dat maximum bereikt met alleen de aanbouw, zijn de kozijnen misschien gratis meegenomen. Vergeet ook niet te checken wat een kadastrale meting voor een aanbouw kost; een belletje met de gemeente kan hier helderheid in geven.
Procedure beschikking
Als je aanvraag binnen is, start de procedure. De gemeente stuurt eerst een ontvangstbevestiging. Vervolgens beoordeelt ze of je aanvraag compleet is. Is dat zo?
Dan begint de behandeltermijn (meestal 8 weken). Soms is het nodig om vooraf een sonderingsonderzoek voor je vergunning uit te laten voeren. Binnen die tijd krijg je een beschikking: vergunning verleend of vergunning geweigerd.
Tegelijkertijd, of kort daarna, ontvang je de nota leges. Die betaal je binnen een bepaalde termijn (vaak 4 weken).
De beschikking is het officiële document dat je vergunning vastlegt. De nota leges is de rekening voor het proces. Twee verschillende documenten, maar ze horen bij elkaar.
Checklist voor slimme bespaarders
Wil je zoveel mogelijk besparen op leges? Volg dan deze stappen:
- Check vergunningsvrij: Gebruik de gemeentelijke check of de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) tool om te zien of je een vergunning nodig hebt. Een dakkapel aan de achterkant is vaak vrijgesteld. Dat scheelt direct honderden euro’s.
- Vraag een kostenraming: Bel de gemeente en vraag om een inschatting van de leges voordat je de aanvraag indient. Zo kom je niet voor verassingen te staan.
- Check de legesverordening: Download de verordening van je gemeente. Zoek het percentage en de eventuele minimum- en maximumtarieven. Reken zelf even na.
- Voorkom complexiteit: Probeer zoveel mogelijk binnen de kaders van het bestemmingsplan te blijven. Een afwijkingsprocedure kost extra leges en tijd.
- Timing is alles: Als je je bedenkt, trek je aanvraag dan in vóórdat de gemeente begint met de behandeling. Dit kan je (deels) de leges besparen.
Een verbouwing is een grote investering. Elke euro die je kunt besparen op randzaken zoals leges, is meegenomen.
Met deze kennis ben je een stap voor en loop je niet onnodig warm voor onverwachte rekeningen. Succes met je project!