Hoe voorkom je een droge lucht in huis door de WTW?

Mark van den Berg

Bouwkundig Adviseur & Verbouwexpert

Een WTW-unit is een geweldige investering voor je huis. Je bespaart energie, je huis ademt frisse lucht en je voorkomt tocht.

Maar er is een keerzijde die veel mensen overvalt: een extreem droge lucht in huis. Je huid voelt trekkerig aan, je keel is schraal en je houten vloer gaat misschien wel krimpen. Dat wil je niet.

Gelukkig is dit makkelijk op te lossen. Ik leg je stap voor stap uit hoe je de luchtvochtigheid in de gaten houdt en bijstuurt, zonder dat je meteen een dure luchtbevochtiger hoeft te kopen.

Pak een kop koffie, we duiken erin.

Wat je nodig hebt voor een gezond binnenklimaat

Voordat je begint, check even of je de juiste spullen in huis hebt. Je hoeft niet naar de winkel voor dure apparaten, maar een paar basisdingen zijn essentieel. Zonder deze tools gok je namelijk blind.

• Hygrometer: Een apparaatje dat de luchtvochtigheid meet. Koop er een voor €10,- tot €20,- bij de bouwmarkt. Kies een digitaal model met een scherm.
• WTW-unit: Zorg dat je weet welk model je hebt (bijvoorbeeld Itho Daalderop, Brink of Zehnder). Check het typeplaatje.
• Waterpas: Voor het controleren van je WTW-kanalen.
• Meetlint: Om de afstanden van ventilatieroosters te controleren.
• Accessoires: Een emmer water, planten (liefst groene kamerplanten) en eventueel een bakje water voor op de verwarming.

Deze materialen helpen je om meten en bijsturen makkelijker te maken. Het doel is een luchtvochtigheid tussen de 40% en 60%.

Daar voelt iedereen zich comfortabel bij.

Stap 1: Check je huidige luchtvochtigheid

Je kunt pas sturen als je weet waar je staat. Zet de hygrometer op een centrale plek in de woonkamer.

Niet direct naast een raam of verwarming, want dat geeft een vertekend beeld. Laat het apparaatje minimaal 24 uur staan voor een betrouwbare uitslag. Veelgemaakte fout: de meter te snel verplaatsen.

1. Plaats de hygrometer op ooghoogte. Zet hem op een kastje of tafel, niet op de grond.
2. Lees de waarde af na 24 uur. Noteer de minimum- en maximumwaarde.
3. Check het verschil per dagdeel. Is het ’s nachts droger dan overdag?

Als je hem steeds verplaatst, krijg je geen stabiel beeld. Geef hem de tijd.

Een gemiddelde van 45% is ideaal. Zit je onder de 40%, dan is het tijd om in te grijpen.

Een droge lucht voelt koud aan, zelfs als de thermostaat op 20 graden staat. Dat leidt tot onnodig stoken.

Stap 2: Analyseer je WTW-instellingen

Je WTW-unit heeft een standje ‘wisselwerking’ of ‘efficiëntie’. Let bij het instellen ook op het geluidsniveau van je WTW-unit, zodat je geen overlast ervaart in je verbouwde woning. Dit bepaalt hoeveel warmte wordt teruggewonnen uit de afvoerlucht.

1. Zoek het menu op je WTW-unit. Meestal zit er een bedieningspaneel aan de wand of op het toestel zelf.
2. Check de stand ‘wisselwerking’. Staat deze op 90% of hoger? Probeer hem tijdelijk op 80% te zetten.
3. Meet na 12 uur opnieuw. Is de luchtvochtigheid gestegen?

Een hogere efficiëntie betekent vaak een lagere toevoerluchttemperatuur, wat de lucht droger kan maken. Check je handleiding of het display. Veelgemaakte fout: te veel draaien aan de knoppen zonder te meten. Je weet pas wat het effect is als je het verschil ziet.

Een lagere efficiëntie verbruikt wel iets meer energie, maar het comfort stijgt enorm. Tip voor oude huizen: als je net hebt verbouwd en nieuwe isolatie of kozijnen hebt geplaatst, kan de luchtvochtigheid sneller dalen.

Nieuwe kozijnen zijn vaak beter geïsoleerd en houden vocht tegen. Check dus of je ventilatieroosters nog open staan.

Stap 3: Pas de ventilatieroosters aan

De luchttoevoer via roosters bepaalt hoeveel verse lucht je binnenkrijgt. Te veel koude lucht kan de relatieve vochtigheid verlagen.

1. Open je roosters bovenin. Bij ventilatieroosters in de kozijnen (zoals van Schüco of Velux) zit de regeling vaak bovenaan.
2. Meet de opening. Een opening van 2-4 cm is vaak voldoende voor basissysteemventilatie.
3. Sluit roosters in de badkamer niet volledig. Laat een spleetje open van 1 cm voor continue afvoer.

Vooral in de winter is dit een valkuil. Veelgemaakte fout: roosters in de winter helemaal dichtdraaien om tocht te voorkomen. Dit leidt tot een snelle daling van de luchtvochtigheid en een hoger energieverbruik.

Als je een aanbouw of dakkapel hebt geplaatst, controleer dan de ventilatieroosters daar extra. Nieuwe ruimtes hebben vaak een eigen luchtstroom die je moet afstemmen op de hoofdunit.

Stap 4: Verhoog het vocht op een natuurlijke manier

Je hoeft niet meteen een apparaat te kopen. Er zijn simpele trucjes om vocht toe te voegen zonder extra energie te verbruiken.

1. Plaats groene planten. Een varen of een sansevieria verdampt vocht. Zet er minimaal drie in de woonkamer.
2. Zet waterbakjes op de verwarming. Een bakje van 20 cm doorsnee met water verhoogt de vochtigheid met 5% per dag.
3. Laat was drogen in huis. Een waslijn met natte kleding in de woonkamer geeft snel vocht af. Doe dit niet te lang (max 4 uur) om schimmel te voorkomen.

Veelgemaakte fout: te veel waterbakjes neerzetten. Dit kan leiden tot condens op ramen en schimmelvorming. Begin met één bakje en meet na.

Tip voor energielabels: een hogere luchtvochtigheid zorgt ervoor dat je huis warmer aanvoelt.

Dit kan helpen om je energieverbruik te verlagen, wat gunstig is voor je energielabel.

Stap 5: Controleer de kanalen van je WTW

De kanalen van je WTW-unit kunnen condensatie veroorzaken als ze niet waterpas liggen. Dit vocht verdwijnt via de afvoer en wordt niet aan de lucht toegevoegd.

1. Zoek de afvoerkanalen. Meestal zitten ze in de buurt van de WTW-unit.
2. Leg een waterpas op de leidingen. Ze moeten een lichte helling hebben (1:100) naar de afvoer.
3. Check op lekkage. Als er water uit de leidingen drupt, is er een probleem.

Check dit vooral als je recent een verbouwing hebt uitgevoerd. Veelgemaakte fout: kanalen negeren bij een verbouwing.

Als je een dakkapel of aanbouw plaatst, controleer dan of de ventilatieleidingen goed zijn aangesloten. Een loodgieter kan dit voor €50,- tot €100,- nakijken. Benieuwd naar wat een WTW-unit voor je woning kost? Een goed onderhouden systeem voorkomt vochtverlies. Laat hem eens per jaar schoonmaken (kosten ca. €75,-).

Verificatie-checklist: is je luchtvochtigheid op orde?

Na een week aanpassingen doorvoeren, check je of het werkt. Gebruik deze lijst om alles af te vinken.

• ✅ De hygrometer geeft een waarde tussen 40% en 60% aan.
• ✅ De WTW-unit staat op een efficiëntie van 80-85% (niet 95%).
• ✅ Ventilatieroosters staan open (minimaal 2 cm).
• ✅ Er staan minimaal 3 planten in de woonkamer.
• ✅ Er is geen condens op ramen of muren.
• ✅ De kanalen van de WTW zijn waterpas en lekvrij.

Als je alles hebt afgevinkt, geniet je van een fris huis zonder droge lucht. Mocht het nog niet lukken, overweeg dan een luchtbevochtiger van rond de €100,-. Kies een model met een inhoud van 3-5 liter en een automatische uitschakeling. Onthoud: de beste plek voor een WTW-unit is cruciaal voor een slim apparaat dat jouw hulp nodig heeft.

Door af en toe te meten en bij te stellen, houd je het comfortabel en gezond. En dat zonder dikke energierekening.